Thương mại điện tử hay còn được biết đến với tên tiếng Anh là E – Commerce (Electronic Commerce), ý chỉ việc mua và bán hàng hóa/ dịch vụ hoặc chuyển tiền/ dữ liệu qua một mạng điện tử, chủ yếu là Internet. Các giao dịch kinh doanh này xảy ra dưới dạng doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B – Business to Business), doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C – Business to Consumer), người tiêu dùng với người tiêu dùng hoặc người tiêu dùng với doanh nghiệp.
Trong hai thập kỷ qua, việc sử dụng rộng rãi các nền tảng thương mại điện tử như Shopee, Lazada hay Tiki đã góp phần vào sự tăng trưởng đáng kể trong lĩnh vực bán lẻ trực tuyến. Dự kiến trong năm 2022, quy mô thị trường thương mại điện tử bán lẻ Việt Nam sẽ đạt 16,4 tỷ USD, khoảng 60% dân số tham gia mua sắm (theo Sách trắng thương mại điện tử Việt Nam 2022 do Cục thương mại điện tử và Kinh tế số công bố).>> * Nhóm ngành BÁO CHÍ VÀ TRUYỀN THÔNG
So với thực trạng trên thế giới, Việt Nam có mức tăng trưởng thương mại điện tử khá mạnh, trở thành thị trường lớn thứ hai trong khu vực Đông Nam Á, sau Indonesia (theo dữ liệu Metric.vn). Cũng theo đó, bốn sàn thương mại điện tử có thị phần lớn nhất tại Việt Nam lần lượt: Shopee, Lazada, Tiki và Sendo.Thương mại điện tử là gì?
Cách thương mại điện tử hoạt động.Khách hàng truy cập vào một cửa hàng trực tuyến để tìm kiếm, tham khảo, chọn lựa và đặt hàng cho các sản phẩm/ dịch vụ thông qua thiết bị số của riêng họ như smartphone, tablet, laptop…
Khi khách hàng đặt hàng thành công, trình duyệt web của họ sẽ giao tiếp qua lại với máy chủ. Dữ liệu liên quan được chuyển tiếp đến một máy tính trung tâm được gọi là Người quản lý đơn đặt hàng. Sau đó, nó sẽ được chuyển tiếp đến cơ sở dữ liệu quản lý mức tồn kho. Hệ thống người bán quản lý thông tin thanh toán, sử dụng các ứng dụng như PayPal, Momo… Cuối cùng, nó sẽ quay trở lại người quản lý đơn hàng. Điều này nhằm đảm bảo rằng lượng hàng tồn kho trong cửa hàng và tiền của khách hàng có đủ để xử lý đơn đặt hàng.
Sau khi đơn hàng được xác thực, nhân viên quản lý đơn hàng sẽ thông báo đến máy chủ web của cửa hàng. Nó sẽ hiển thị thông báo cho khách hàng rằng đơn hàng của họ đã được xử lý thành công. Người quản lý đơn hàng sau đó sẽ gửi dữ liệu đơn hàng đến kho hoặc bộ phận thực hiện, cho họ biết sản phẩm/ dịch vụ có thể được gửi đến khách hàng. Tại thời điểm này, các sản phẩm hữu hình hoặc kỹ thuật số có thể được chuyển đến khách hàng hoặc quyền truy cập vào một dịch vụ có thể được cấp.
Các nền tảng lưu trữ giao dịch thương mại điện tử bao gồm thị trường trực tuyến mà người bán đăng ký, chẳng hạn như Shopee; phần mềm như một dịch vụ (SaaS) công cụ cho phép khách hàng “thuê” cơ sở hạ tầng cửa hàng trực tuyến; hoặc các công cụ mã nguồn mở mà các công ty quản lý bằng cách sử dụng các nhà phát triển nội bộ.
Phân loại thương mại điện tử >>> Nhóm ngành MÁY TÍNH, nhóm ngành CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
Thương mại điện tử giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B – Business to Business) đề cập đến việc trao đổi điện tử các sản phẩm, dịch vụ hoặc thông tin giữa các doanh nghiệp chứ không phải giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng. Ví dụ như các thư mục trực tuyến và các website trao đổi sản phẩm, nguồn cung ứng cho phép các doanh nghiệp tìm kiếm sản phẩm, dịch vụ và thông tin cũng như bắt đầu giao dịch thông qua giao diện mua sắm điện tử.
Doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C – Business to Consumer) là một phần bán lẻ của thương mại điện tử trên Internet. Đó là khi doanh nghiệp bán sản phẩm/ dịch vụ hoặc thông tin trực tiếp cho người tiêu dùng. Ngày nay, có vô số cửa hàng và trung tâm thương mại ảo trên Internet bán tất cả các loại hàng tiêu dùng. Amazon là ví dụ được công nhận nhiều nhất về các website thương mại điện tử và nó dường như thống trị thị trường B2C.
Người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C – Consumer to Consumer) là một loại hình thương mại điện tử, trong đó, người tiêu dùng trao đổi sản phẩm/ dịch vụ và thông tin với nhau trực tuyến. Các giao dịch này thường được thực hiện thông qua một bên thứ ba cung cấp nền tảng trực tuyến để thực hiện các giao dịch.
Người tiêu dùng với doanh nghiệp (C2B – Consumer to Business) là một loại hình thương mại điện tử trong đó người tiêu dùng cung cấp sản phẩm/ dịch vụ của họ trực tuyến để các công ty đặt giá thầu và mua hàng. Điều này ngược lại với mô hình thương mại truyền thống của B2C. Ví dụ phổ biến về nền tảng C2B là thị trường bán hình ảnh, ảnh chụp hay thiết kế miễn phí bản quyền, có thể kể đến iStock.
Doanh nghiệp với cơ quan quản lý (B2A – Business to Administration) đề cập đến các giao dịch được thực hiện trực tuyến giữa các công ty và cơ quan hành chính công hoặc cơ quan chính phủ. Nhiều nhánh của chính phủ phụ thuộc vào nhiều loại sản phẩm hoặc dịch vụ điện tử khác nhau. Các sản phẩm/ dịch vụ này thường liên quan đến các tài liệu pháp lý, sổ đăng ký, an sinh xã hội, dữ liệu tài chính và việc làm. Các doanh nghiệp có thể cung cấp những thứ này dưới dạng điện tử. Các dịch vụ B2A đã phát triển đáng kể trong những năm gần đây khi đầu tư vào các khả năng của chính phủ điện tử.
Người tiêu dùng với cơ quan quản lý (C2A – Consumer to Administration) đề cập đến các giao dịch được thực hiện trực tuyến giữa người tiêu dùng và cơ quan hành chính công hoặc cơ quan chính phủ. Chính phủ hiếm khi mua các sản phẩm/ dịch vụ từ các cá nhân, nhưng các cá nhân lại thường xuyên sử dụng phương tiện điện tử trong những lĩnh vực sau:
An sinh xã hội: phân phối thông tin và thanh toán.Thuế: khai thuế và thanh toán.Sức khỏe: đặt hẹn, cung cấp kết quả xét nghiệm và thông tin về tình trạng sức khỏe, thanh toán các dịch vụ y tế.
Thương mại điện tử di động (m – commerce) đề cập đến các giao dịch bán hàng trực tuyến sử dụng thiết bị di động chẳng hạn như điện thoại thông minh và máy tính bảng. Nó bao gồm mua sắm di động, banking và thanh toán. Ví dụ về thương mại điện tử bao gồm mua hàng trong ứng dụng (ví dụ: Amazon, Shopee, Taobao…), các ứng dụng thị trường mobile banking (ví dụ: MoMo, Apple Pay, Samsung Pay,…). >>>>Danh sách các nhóm ngành đào tạo trình độ đại học
Ưu nhược điểm của thương mại điện tử Các lợi ích của thương mại điện tử bao gồm tính khả dụng 24/24, tốc độ truy cập nhanh, hàng hóa/ dịch vụ đa dạng sẵn có, khả năng tiếp cận dễ dàng và phạm vi tiếp cận mở rộng đến quốc tế.Ưu điểm của thương mại điện tử có thể kể đến:
Tính khả dụng: ngoài việc ngừng hoạt động và bảo trì theo lịch trình, các trang thương mại điện tử luôn hoạt động 24/7, cho phép khách hàng truy cập và mua sắm bất cứ lúc nào. Trong khi đó, các cửa hàng mua bán trực tiếp có thể đóng cửa ở một số giờ hoặc một số ngày nhất định.
Tốc độ truy cập: mặc dù người mua sắm trong một cửa hàng thực có thể bị chậm lại bởi đám đông, nhưng các website thương mại điện tử lại không như thế. Các trang sản phẩm và giỏ hàng sẽ tải chỉ trong vài giây hoặc có thể ít hơn. Một giao dịch thương mại điện tử bao gồm một vài cú nhấp chuột và mất chưa đầy năm phút.
Khả năng tiếp cận: tất cả những gì khách hàng cần là một thiết bị số và mạng Internet, sau đó với các nền tảng thương mại điện tử họ có thể tìm bất cứ thứ gì họ cần và ở bất cứ đâu. Tương tự, sản phẩm/ dịch vụ từ các nhà bán hàng có thể được tìm và đặt mua bởi mọi người trên toàn thế giới.
Tối ưu chi phí: các doanh nghiệp thương mại điện tử thuần túy có thể giảm được các chi phí như tiền thuê mặt bằng, tiền cơ sở vật chất, hàng tồn kho và nhân viên…
Cá nhân hóa và đề xuất sản phẩm: các trang thương mại điện tử có thể theo dõi lịch sử xem, tìm kiếm và mua hàng của khách hàng. Họ có thể sử dụng dữ liệu này để đề xuất sản phẩm phù hợp với các tiêu chí khách hàng cần và có được thông tin chi tiết về thị trường mục tiêu. Một ví dụ cho trường hợp này chính là các đề xuất thường gặp trên Shopee như Gợi ý hôm nay hay Có thể bạn cũng thích…
Những nhược điểm được nhận thấy của thương mại điện tử bao gồm dịch vụ khách hàng đôi khi bị hạn chế, người tiêu dùng không thể chạm vào hoặc dùng thử sản phẩm trước khi mua và phải tốn thời gian chờ đợi sản phẩm được vận chuyển đến. Cụ thể:
Dịch vụ khách hàng hạn chế: nếu khách hàng có thắc mắc hoặc gặp vấn đề tại cửa hàng, họ có thể liên hệ nhân viên hoặc quản lý để giải quyết ngay lập tức. Thế nhưng trong thương mại điện tử, các website chỉ có thể hỗ trợ trong những giờ nhất định.
Trải nghiệm sản phẩm bị hạn chế: Xem hình ảnh trên website có thể mang lại cảm nhận tốt về sản phẩm, nhưng nó khác với việc trực tiếp trải nghiệm sản phẩm. Tương tự thế, họ không thể sử dụng thử hay chạm vào sản phẩm, điều đó dễ khiến họ thất vọng nếu sản phẩm không như mong đợi hoặc một số trường hợp còn khác xa so với hình ảnh được quảng bá trước đó.
Thời gian chờ đợi: Khi mua trực tiếp, khách hàng có thể sở hữu sản phẩm ngay lập tức. Nhưng với thương mại điện tử, họ phải chờ đợi một khoảng thời gian để nhận được sản phẩm. Tuy nhiên, những năm gần đây các sàn thương mại điện tử đã dần cải tiến thời gian vận chuyển, với một số sản phẩm gần với địa chỉ khách hàng, họ có thể nhận ngay trong 30 phút.
Tính bảo mật: Các tin tặc tay nghề cao có thể đánh cắp thông tin mua hàng và giả mạo người giao để nhận tiền, sau đó gửi khách hàng những sản phẩm không chất lượng. Các trang thương mại điện tử hợp pháp cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi khách hàng lưu trữ thông tin thẻ tín dụng của họ để mua hàng dễ dàng hơn.
Ưu nhược điểm Thương mại điện tử.Ngành thương mại điện tử phù hợp với ai?
Nhiều bạn trẻ đã bắt đầu định hướng cho bản thân những ngành nghề phù hợp để theo học trong tương lai ngay khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Bất kỳ công việc nào cũng sẽ đòi hỏi những tố chất phù hợp và thương mại điện tử cũng không ngoại lệ. Cùng điểm qua các yếu tố cần thiết nếu bạn muốn bắt đầu với ngành này nhé!
Yếu tố cần thiết để học Thương mại điện tử.Có mục tiêu kinh doanh và yêu thích công nghệ
Thương mại điện tử thuộc khối ngành kinh tế nên rất phù hợp với những bạn có “máu” kinh doanh, đam mê kiếm tiền bằng cách khởi nghiệp. Điểm chung của các bạn mê kinh doanh chính là luôn nhạy cảm với xu hướng hiện đại, không ngừng tìm hiểu và nắm bắt insight (sự thật ngầm hiểu) lẫn nhu cầu của khách hàng để kịp thời đáp ứng được xu thế thị trường. Con đường kinh doanh không chưa bao giờ là dễ dàng, nhưng họ không ngại đứng lên từ những lần thất bại và xem đó là kinh nghiệm để phát triển công việc tốt hơn.
Đặc tính của thương mại điện tử là kinh doanh trực tuyến kết hợp với công nghệ thông tin, Internet để thực hiện giao dịch buôn bán, thanh toán online. Vậy nên, những người học cũng cần có sự hứng thú nhất định với Công nghệ thông tin để theo đuổi ngành thương mại điện tử thời thượng.Tư duy nhạy bén cùng khả năng ngoại ngữ tốt
Tư duy nhạy bén cùng khả năng ngoại ngữ tốt cũng là những tố chất mà một người học thương mại điện tử cần có. Bởi ngành này không giới hạn phạm vi không gian vì kinh doanh trên Internet, khách hàng của bạn có thể đến từ bất kỳ quốc gia nào. Việc thành thạo tiếng Anh – ngôn ngữ chung trên toàn thế giới sẽ giúp bạn có thêm cơ hội tìm kiếm được lượng khách tiềm năng mới, đồng thời hiểu thêm về sở thích, nhu cầu, xu hướng của khách hàng ở nhiều quốc gia khác nhau.
Trong thời đại công nghệ 4.0 hiện nay, nơi mà mọi thứ trên Internet thay đổi theo từng ngày, các website và những kênh social như Facebook, Tiktok, Instagram cập nhật liên tục thì người học thương mại điện tử cần phải sở hữu tư duy nhạy bén. Tố chất này sẽ giúp cho người học nhạy cảm với thời thế để bắt kịp xu hướng, không bị bỏ lại trong cuộc đua sáng tạo đổi mới, tạo được ưu thế cạnh tranh so với đối thủ đồng thời thu hút được khách hàng.Kỹ năng giao tiếp tốt
Kỹ năng giao tiếp là một trong những kỹ năng thiết yếu để đạt đến sự thành công trong kinh doanh ở mọi lĩnh vực, không riêng gì thương mại điện tử. Sở hữu kỹ năng giao tiếp tốt sẽ giúp người làm trong lĩnh vực thương mại điện tử dễ dàng thu hút và giữ chân các khách hàng tiềm năng, nhạy bén nắm bắt tâm lý, hiểu được những gì người tiêu dùng mong muốn, từ đó đưa ra các phương hướng kinh doanh hiệu quả nhất.
